http://www.skph.org PHP-Nuke Powered Site en-us http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=45 ภาพเด็กหนุ่ม(สาว)วัย 21 ปี หน้าตายิ้มแย้ม ใส่เสื้อสีแดงสดใส วิ่งมาหาทันทีที่รถจอดหน้าอาคารบ้านพักผู้ป่วยสมาคมปราบวัณโรค ไม่เหลือเค้าการเจ็บป่วยของเธอเลย เราพบต้อมครั้งแรกเมื่อต้นเดือน ธค. 51 เธอ Admit ด้วยอาการกินยาเกินขนาด ต้อมเป็นชายแต่มีกริยาท่าทางที่แถวบ้านเรียกว่ากระเทย อาศัยอยู่ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งในอำเภอสันกำแพง ชีวิตครอบครัว พ่อแม่แยกทางกัน แม่ไปแต่งงานมีสามีใหม่ ทิ้งให้เธอและน้องชายอยู่กับพ่อตามลำพัง ฐานะค่อนข้างยากจน เธอมีโอกาสเรียนถึงแค่ชั้น ป. 6 ก็ไม่ได้เรียนต่อ ออกมาช่วยพ่อหารายได้จุนเจือครอบครัว โดยการปักผ้ารายได้ 60-100 บาท จุดเปลี่ยนในชีวิตเกิดขึ้นเมื่อมีเพื่อนที่เคยอยู่ในหมู่บ้านกลับมาเยี่ยมบ้านตอนสงกรานต์และชวนเธอไปทำงานที่ต่างจังหวัดเธอเห็นว่าเป็นช่องทางที่จะทำให้มีรายได้เพิ่มมากขึ้นจึงตกลงไปทำงานด้วย งานที่ทำเป็นเด็กเสิร์ฟในร้านอาหาร จุดนี้เองที่ทำให้เธอมีโอกาสติดเชื้อ ทำงานอยู่ได้ประมาณ 5 ปี ก็เริ่มป่วย มักจะมีไข้บ่อย ๆ ร่างกายเริ่มทรุดโทรมลงเรื่อย ๆ เมื่อป่วยทำงานไม่ไหวจึงกลับบ้าน ต้อมสงสัยว่าตนเองจะติดเชื้อ เอช ไอ วี คิดมากจนไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อ การนอนรักษาตัวในครั้งนี้นอกจากติดเชื้อ เอช ไอ วี แล้ว ยังตรวจพบด้วยว่าเธอป่วยเป็นวัณโรคเสมหะพบเชื้อ หอผู้ป่วยในส่ง ให้TB คลินิกดูแลต่อ ให้ยาตามโปรแกรมการรักษา ต้อมจะไม่เหมือนผู้ป่วยรายอื่นที่เราเคยดูแล ไม่ยอมรับผลเลือดของตนเอง ไม่ยอมให้บอกพ่อหรือญาติทราบว่าตนเองป่วยเป็นอะไร ไม่ยอมให้เยี่ยมบ้าน รับปากจะดูแลตนเอง จะกินยาตามที่จัดให้จนครบ เราก็ต้องยอม... ทั้งที่รู้ว่า TB/HIV คู่หูมรณะที่ถ้าเป็นคู่กันแล้วไม่ได้รับการรักษาอย่างใดอย่างหนึ่งจะทำให้อาการของโรคทรุดลงอย่างรวดเร็ว หลังให้การรักษาวัณโรคครบ 2 เดือน ตรวจเสมหะไม่พบเชื้อแล้ว สุขภาพร่างกายทั่วไปดีขึ้นตามลำดับ ทำให้ทางเราไว้ใจ จนถึงเดือนที่ 4 เริ่มมีสัญญาณในทางที่ไม่ดี ต้อมเริ่มไม่มาตามนัด ต้องโทรตาม และเมื่อมาพบก็เริ่มสังเกตเห็นอาการที่ผิดปกติ ผอมลงมาก ไอบ่อย เมื่อถามถึงการกินยาก็ยืนยันว่ากินครบทุกครั้ง เราก็ต้องเชื่อตามที่เธอยืนยัน จัดยาให้ไปกินต่อที่บ้าน แต่เมื่อรักษาครบ 5 เดือน ได้ส่งเสมหะตรวจ สิ่งที่เรากังวลก็เกิดขึ้นจริง ๆ พบเชื้อวัณโรคในเสมหะอีกครั้ง เธอยอมรับว่าหลังครบ 2 เดือน กินยาไม่ต่อเนื่องกินบ้างไม่กินบ้าง ในระหว่างที่รอผลเพาะเชื้อเสมหะจากศูนย์วัณโรค สภาพร่างกายเธอแย่ลงมากน้ำหนักลดลงมากกว่า 10 กิโลกรัม พ่อพาต้อมกลับมาโรงพยาบาลอีกครั้ง.... แพทย์ให้ Admit ในห้องแยกโรคเพื่อ DOT ยาวัณโรคโดยให้กินสูตรเดิมไปก่อน การนอนโรงพยาบาลในครั้งนี้เธอเริ่มยอมรับ ยอมให้ทีมรักษาบอกให้พ่อทราบว่าป่วยเป็นอะไร ยอมตรวจ CD4 เพื่อพิจารณาให้ยาต้านไวรัสเอดส์ หลัง Admit ได้ไม่นาน ได้รับแจ้งจากหอผู้ป่วยในว่า ต้อมไม่ยอมกินยาที่พยาบาลจัดให้ และตอนนี้ไม่สมัครอยู่กลับบ้านไปแล้ว พอทราบข่าวเราจึงตามไปที่บ้าน เห็นสภาพเธอนอนบนที่นอนเก่า ๆ มุมหนึ่งของบ้านที่พ่อจัดไว้ให้ เป็นภาพที่น่าสงสารมาก พยายามพูดคุยให้กำลังใจ ให้ลุกขึ้นมาสู้อีกครั้ง ดึงพ่อกับย่าเข้ามาพูดด้วย จนเธอยอมที่จะรักษา และนำเรื่องของเธอเรียนปรึกษาแพทย์เพื่อให้โอกาสเธออีกครั้ง เธอไม่นอนโรงพยาบาลก็ไม่เป็นไร นอนอยู่ที่บ้านนั่นแหละ เราจะนำยาจากโรงพยาบาลไปให้เอง ซื้อตลับแบ่งยาไปให้ หยิบยื่นน้ำใจเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่พอจะให้ได้ แนะนำพ่อเรื่องการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ ดูแลให้กินยาสม่ำเสมอ ย่าดูแลเรื่องอาหาร มีเครือข่ายผู้ติดเชื้อและคณะทำงานวัณโรคตำบลช่วยประสานเรื่องเงินช่วยเหลือให้ MDR TB รายแรกของสันกำแพงเกิดขึ้นแล้ว เมื่อผลเพาะเชื้อจากเสมหะพบว่าดื้อต่อ INH และ Rifampicin จึงรีบประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อขอความช่วยเหลือ ได้รับอนุเคราะห์จากบ้านพักสมาคมปราบวัณโรคจัดที่พักให้ ดูแลด้านความเป็นอยู่ ให้อาหาร 3 มื้อ มีพยาบาลดูแลช่วงจันทร์-ศุกร์ มีแพทย์จากศวข.10 ตรวจเยี่ยมอาการสัปดาห์ละ 1 ครั้ง วันนี้ของต้อม หลังรอดพ้นจากเงื้อมมือมัจจุราชในครั้งนั้น ทุกครั้งที่เราไปเยี่ยม 3-4 ครั้งที่ผ่านมา เห็นการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นเรื่อย ๆ น้ำหนักตัวจากเดิม 33 เพิ่มเป็น 48 กิโกรัม...... หนึ่งชีวิตที่กลับมาสดใสอีกครั้ง วันนี้ต้อมไม่มีความคิดจะทำร้ายตัวเองอีกแล้ว ลุกขึ้นมาแต่งหน้า แต่งตัว ตั้งใจกินยา ดูแลสุขภาพตนเองให้ดี ให้ความร่วมมือเข้าร่วมกิจกรรมทุกอย่างในบ้านฯ เธอเล่าให้ฟังด้วยสีหน้าแววตาที่มีความหวังว่าจะอยู่ที่นี่ 18 เดือน ที่สมาคมมีการฝึกอาชีพให้ด้วย มีหลายอย่างที่เธอทำได้ดีโดยเฉพาะด้านการฝีมือ หลังรักษาหาย เธอจะกลับบ้านหางานทำช่วยพ่อดูแลน้องชายคนเดียวที่เธอรักมากที่สุด จะช่วยสังคมมูลนิธิองค์กรต่าง ๆ ถ้ามีโอกาส ในส่วนของผู้ปฏิบัติ ขอขอบคุณทุกท่านที่เกี่ยวข้อง ผู้ป่วยรายนี้ให้อะไรเราหลายอย่าง ในครั้งนั้นหากทุกคนนิ่งเฉยปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปตามยถากรรม อะไรจะเกิดขึ้น สำหรับตนเองแม้เพียงน้อยนิดที่มีส่วนเกี่ยวข้อง งานเยี่ยมบ้านติดตามผู้ป่วยที่มีปัญหาเป็นเรื่องปกติที่เจ้าหน้าที่ทุกคนปฏิบัติอยู่ แต่......หากใส่ใจเติมรายละเอียดลงไปในสิ่งที่เราเรียกว่า Routine… Routine… นั้นอีกนิด ผลที่ได้มันน่าชื่นใจ เป็นความสุขที่เบ่งบานอยู่ในใจ และเป็นกำลังใจให้เราทำงานอื่นที่ยากกว่านี้ต่อ ๆ ๆ ๆ ไป http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=44 การที่ต้องมารับงานการตรวจสุขภาพในบุคลากรโรงพยาบาลสันกำแพงต่อจากคนที่ทำหน้าที่รับผิดชอบเดิม ซึ่งต้องเรียนรู้แนวทางการดำเนินงาน และปัญหาอุปสรรคที่ผ่านมา จากผู้ที่รับผิดชอบเดิมและจากหน่วยงานที่รับผิดชอบร่วมกัน เป็นสิ่งที่ค่อนข้างลำบากใจพอสมควรเนื่องจากเพิ่งย้ายมาอยู่ใหม่ แต่ด้วยเหตุที่ได้รับข้อมูลที่เป็นประโยชน์จากผู้รับผิดชอบเดิมเกี่ยวกับปัญหา-อุปสรรคที่ผ่านมา โดยเฉพาะการที่เจ้าหน้าที่ไม่สามารถตรวจตามวันเวลาที่นัด จึงทำให้ต้องเสียเวลาในการดำเนินงานและยุ่งยาก สรุปผลได้ช้า เกิดความผิดพลาดในข้อมูลการส่งตรวจ จากปัญหา-อุปสรรคที่เกิดขึ้นทั้งหมดจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการตรวจสุขภาพเชิงรุก...บุกถึงที่ เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับเจ้าหน้าที่ของเรา และผู้รับผิดชอบก็สามารถดำเนินการตรวจ สรุปประเมินผลได้ตามเวลาที่กำหนด ทั้งนี้ก็ต้องมีการเตรียมตัว เตรียมข้อมูลเอกสาร การเตรียมอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง การสื่อสาร ให้ดีก่อนวันดำเนินการ ผลลัพธ์ จากการดำเนินงานมา 3 ปี ในปีนี้เจ้าหน้าที่ตรวจสุขภาพตามเวลาที่กำหนด คิดเป็นร้อยละ 99.24 (ที่ไม่สามารถครบ 100% ได้เนื่องจากเจ้าหน้าที่ ที่เหลือได้ถูกนัดหมายจากสถานพยาบาลอื่นแล้วที่ไม่ตรงตามวันดำเนินการ) ซึ่งมีผู้รับการตรวจสุขภาพ คิดเป็นร้อยละ 99.26 ของเจ้าหน้าที่ทั้งหมด ความสำเร็จทั้งหมดนอกจากการนำข้อมูลเดิมมาวิเคราะห์ถึงสาเหตุของปัญหาและหาทางแก้ปัญหาโดยการลองปรับเปลี่ยนการทำงาน เพิ่มการสื่อสาร และที่สำคัญความสำเร็จเกิดจากความใส่ใจในสุขภาพของทุกคนและการให้ความร่วมมือจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องตั้งแต่งานเวชระเบียน งานชันสูตร ฝ่ายเภสัชฯ งานการเงิน งานรังสี วคช. OPD และสุดท้ายท่านผู้อำนวยการที่ต้องรับบทหนักในการสรุปผลการตรวจทั้งหมดให้อีกด้วย (ถือโอกาสนี้ขอบพระคุณผู้เกี่ยวข้องมา ณ ที่นี้)
จากบทสรุปนี้ ผู้รับผิดชอบของโรงพยาบาลดอยสะเก็ดและโรงพยาบาลสารภี ได้ขอนำแนวทางไปปฏิบัติ ซึ่งก็รู้สึกว่าเราสามารถนำสิ่งดี ๆที่ทำแล้วสำเร็จ (ที่เขาเรียกกันว่า Best Practice) ให้ผู้อื่นนำไปใช้ประโยชน์ได้ต่อไป .............. http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=43 คำว่าคาบช้อนเงินช้อนทองมาเกิดนั้น ช่างแตกต่างกับเด็กอีกกลุ่มหนึ่งที่ได้รับสมบัติที่พวกเขาไม่อยากได้ ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ และจะไม่รับก็ไม่ได้จากแม่ ทั้งนี้แม่ของพวกเขาก็คงไม่ได้ตั้งใจและไม่ทราบมาก่อนว่าลูกของเขาจะมีโอกาสได้รับการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่ แม่บางคนเสียชีวิตไปแล้วทั้งที่ไม่ทราบว่าได้ถ่ายทอดการติดเชื้อเอชไอวีไว้ให้กับลูก ใช่แล้วเรากำลังพูดถึงเด็กที่ได้รับเชื้อเอชไอวี จากมารดาสู่ทารก นอกจากจะได้รับเชื้อเอชไอวีจากแม่แล้ว เด็กกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ยังเป็นเด็กกำพร้าที่พ่อ แม่ ได้เสียชีวิตไปแล้ว บางรายก็ได้รับการเลี้ยงดูอย่างดีจากญาติที่มีเศรษฐฐานะดี บางรายก็ได้รับความรักจากญาติแต่ขาดซึ่งทุนทรัพย์ในการเลี้ยงดู ให้การศึกษา แต่เด็กอีกกลุ่มหนึ่งนั้นขาดทั้งความรักจากญาติและทุนการเลี้ยงดู จึงต้องขอรับการดูแลจากสถานสงเคราะห์ โรงพยาบาลสันกำแพง มีผู้ติดเชื้อเอชไอวี ที่ได้รับการถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูก ทั้งหมดจำนวน 11 ราย มีอายุ ระหว่าง 7 – 17 ปี มีเพียง 1 ราย เท่านั้นที่มารดายังคงมีชีวิตอยู่ จะเห็นว่ามากกว่าร้อยละ 90 ต้องอาศัยอยู่กับญาติ โดยในระยะแรกประมาณ 10 ปี ก่อนนั้นเด็กกลุ่มนี้ มีปัญหาการถูกรังเกียจ กีดกันจากสังคม โดยจะมีปัญหาการที่โรงเรียนบางแห่งไม่ยอมรับเด็กเข้าเรียน เนื่องจากครูและผู้ปกครองเด็กคนอื่น ๆ ไม่เข้าใจการอยู่ร่วมกัน และเด็กที่สามารถเข้าเข้าเรียนได้ ก็จะถูกเด็กอื่น ๆ ล้อ ว่าเป็นเด็กติดเชื้อ ถึงแม้ว่าขณะนี้จะไม่มีการปฏิเสธเด็กเข้าเรียนหนังสือแล้วแต่เด็กหลาย ๆ คนก็เคยผ่านประสบการเหล่านั้นมาก่อน ทางด้านสุขภาพนั้น ได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัสเอดส์จำนวน 9 ราย เด็กกลุ่มนี้จะต้องมารับยาต้านไวรัสเดือนละ 1 ครั้ง ตามระบบบริการของโรงพยาบาลเพื่อตรวจสุขภาพและส่งเสริมการรับประทานยาต้านไวรัสอย่างครบถ้วน ต่อเนื่อง สม่ำเสมอ สำหรับเด็กที่ยังไม่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัส เนื่องจากระดับภูมิคุ้มกันโรคยังคงสูงอยู่ 2 ราย ก็ต้องได้รับการติดตามดูแลสุขภาพ และติดตามตรวจเลือดเพื่อประเมินระดับภูมิต้านทานโรคอย่างต่อเนื่องเป็นระยะ ๆ ทั้งนี้พบว่าเด็กมีปัญหาการต้องขาดเรียนในวันที่ต้องมารับบริการที่โรงพยาบาล นอกจากนั้นแล้วบางรายก็มีปัญหาผลการเรียนอ่อน ไม่ทันเพื่อนร่วมด้วย นอกจากนั้นการให้บริการในวันที่มีคลินิกบริการร่วมกับผู้รับบริการผู้ใหญ่นั้นพยาบาลก็ไม่สามารถให้บริการแก่เด็กกลุ่มนี้ได้อย่างเต็มที่เนื่องจากเด็กต้องรีบไปเรียนต่อ บางครั้งเด็กมีกิจกรรมที่โรงเรียนเช่นการสอบหรือกิจกรรมพิเศษอื่น ๆ ไม่สามารถขาดเรียนได้ ก็ให้ญาติมารับยาแทน ซึ่งบริการจะขาดการตรวจสุขภาพและกิจกรรมการส่งเสริมการรับประทานยา เป็นผลต่อการรับประทานยาต้านไวรัสและการดูแลตนเองของผู้ป่วย ดังนั้นจึงมีเด็กดื้อยาต้านไวรัสจำนวน 2 ราย คิดเป็นร้อยละ 22.22 ซึ่งถ้าไม่ปรับระบบการดูแล มีแนวโน้มว่าจะมีเด็กดื้อยาต้านไวรัสจำนวนมากขึ้น กรณีที่เด็กดื้อยาต้านไวรัสนั้นจะมีความยากลำบากมากขึ้น เด็ก 1 ใน 2 คนที่ดื้อยา เป็นเด็กผู้หญิงตัวเล็กนิดเดียว อายุ แค่ 8 ขวบ และผู้ดูแลก็เป็นผู้สูงอายุ ดังนั้นจึงมีปัญหาในการรับประทานยา เนื่องจากเด็กต้องได้รับการเปลี่ยนสูตรยาต้านไวรัสที่มีความยากลำบากในการรับประทานเพราะเป็นยาที่มีหลายชนิดและมีเม็ดใหญ่กว่าเดิม ยาต้านไวรัสบางชนิดไม่มียาสำหรับเด็ก ดังนั้นจึงต้องรับประทานยาผู้ใหญ่โดยต้องแบ่งเม็ดยา ซึ่งหากเภสัชแบ่งยาไว้ให้เลย ก็อาจมีผลต่อประสิทธิภาพของยาและยาอาจแตกเพิ่มมากขึ้นจากการขนย้ายยาทำให้ขนาดยาไม่เพียงพอ ดังนั้นเพื่อให้ยามีประสิทธิภาพสูงสุด จึงต้องสอนให้ผู้ดูแลเป็นผู้แบ่งเม็ดยาอย่างถูกต้อง และระยะแรกที่เปลี่ยนสูตรยาเด็กจะรับประทานยายากมาก ดังนั้นจึงต้องมีการให้ผู้ดูแลพาเด็กมาจัดยาและให้เด็กรับประทานยาต่อหน้าพยาบาล บางวันพยาบาลไปดูแลการรับประทานยาที่บ้าน เป็นเวลา 1 สัปดาห์ และนอกจากนั้นยังช่วยจัดยาให้เป็น singer pack เด็กถึงสามารถรับประทานยาได้เองอย่างถูกต้อง ผ่านไปประมาณ 3 เดือน จึงสามารถจัดยาได้เองอย่างถูกต้อง แต่ยังต้องมีการตรวจนับเม็ดยาทุกครั้งที่มารับยา เมื่อเวลาผ่านไปประมาณ 3 ปี เกิดอาการข้างเคียงจากการรับประทานยาต้านไวรัส ซึ่งทำให้เด็กมีอาการไขมันย้ายที่ มีอาการตัวเล็ก แก้มตอบ แขน ขา ลีบ ไม่สามารถเปลี่ยนสูตรยาในชุดสิทธิประโยชน์บัตรประกันสุขภาพได้ เนื่องจากผู้ป่วยมีภาวะซีดร่วมด้วย ญาติไม่สามารถพาไปปรึกษาแพทย์โรงพยาบาลนครพิงค์ ซึ่งมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคเอดส์ได้ จึงได้ประสานมูลนิธิรักษ์ไทยซึ่งมีเจ้าหน้าที่ไปทำกิจกรรมกลุ่มส่งเสริมการดูแลตัวเองของเด็กในคลินิกโรงพยาบาลนครพิงค์ ขอช่วยพาเด็กไปรับการปรึกษาแพทย์เฉพาะทางและได้รับเข้าโครงการขอรับยาต้านไวรัสจาก PHPT ซึ่งจะจ่ายยาให้ครั้งละ 3 เดือนและให้โรงพยาบาลสันกำแพงเป็นผู้จ่ายยาให้ทีละ 1 เดือนและติดตามสุขภาพ ตลอดจน adherence ในการรับประทานยาต้านไวรัส ดังนั้นทางกลุ่มงานเวชปฏิบัติครอบครัว โรงพยาบาลสันกำแพงจึงได้จัดคลินิกพิเศษ สำหรับเด็กติดเชื้อเอชไอวีขึ้นในวันพฤหัสบดีแรกของทุก ๆ เดือน เวลา 15 – 19 น. โดยเจ้าหน้าที่ผู้ให้บริการไม่ขอรับค่าตอบแทนเพิ่ม นอกเหนือจากการตรวจสุขภาพ การจ่ายยาต้านไวรัสแล้ว ยังมีกิจกรรมกลุ่มให้ความรู้ และส่งเสริมการดูแลตนเองของเด็กทั้งในเรื่องการดูแลสุขภาพทั่วไป การรับประทานยาต้านไวรัส ตลอดจนการปรับตัวเมื่อเข้าสู่วัยรุ่นและสังคม สำหรับกลุ่มผู้ดูแลเด็กก็สามารถให้ความรู้ ส่งเสริมการดูแลเด็ก ตลอดถึงการช่วยกระบวนการกลุ่มในการแลกเปลี่ยนจากประสบการณ์การดูแลเด็กอีกด้วย ทั้งนี้ทางกลุ่มงานเวชปฏิบัติครอบครัวและชุมชนได้รับความร่วมมือจากเครือข่ายผู้ติดเชื้อสันกำแพงรวมใจ และมูลนิธิรักษ์ไทยมาช่วยในการจัดกิจกรรม ต่าง ๆ ในวันที่มีคลินิกบริการสำหรับเด็กกลุ่มนี้ ผลจากการจัดบริการคลินิกพิเศษได้ 3 เดือน พบว่าเด็กสามารถไปโรงเรียนได้ตามปกติ เด็กมีความคุ้นเคยกับผู้ให้บริการ กล้าพูดคุยมากขึ้นบอกความรู้สึก จากการสอบถามเด็กมีความรู้มากขึ้น ร่าเริงเมื่อร่วมกิจกรรม เด็กกล้าบอกความรู้สึก สามารถแสดงความคิดเห็นเพื่อการพัฒนาระบบบริการที่พวกเขาต้องการได้

จันทร์ฉาย คืนมาเมือง

สำนักโรคเอดส์และวัณโรค รพ.สันกำแพง http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=42 คลินิกวัณโรคได้รับโทรศัพท์จากสถานีอนามัยแห่งหนึ่ง แจ้งว่าผู้ป่วยที่นัดหมายให้มารับยาวัณโรคต่อ ไม่มาตามนัด จึงได้วางแผนเยี่ยมบ้านติดตามผู้ป่วยในบ่ายวันนั้นทันที ลุงพัฒน์คือบุคคลที่เรากำลังกล่าวถึง ชายพิการ อายุ 50 ปี ผมยาวรุงรัง เดินโดยใช้ไม้ค้ำยันช่วยพยุง ถูกส่งต่อจากแผนกผู้ป่วยนอกเพื่อขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ ให้ความรู้เรื่องโรค การปฏิบัติตัว ชี้แจงแผนการรักษา จัดยาระยะให้ตามคำสั่งแพทย์ 2 สัปดาห์ นัดหมายให้รับยาต่อที่สถานีอนามัยใกล้บ้าน และให้กลับมาที่คลินิกอีกครั้งเมื่อกินยาครบ 2 เดือน ส่งต่อข้อมูลการรักษาพร้อมจัดยาจนครบ 2 เดือนให้สถานีอนามัยใกล้บ้านเพื่อส่งมอบยาต่อให้ผู้ป่วยที่มารับยาต่อตามนัดหมาย สิ่งที่เราเห็นขณะที่พยายามสืบเสาะหาอยู่นานจนพบบ้านผู้ป่วย ลักษณะเป็นบ้านปูนชั้นเดียวหลังเล็ก ๆ มุมถนนข้างป่าช้าประจำหมู่บ้าน อยู่ห่างจากบ้านเรือนหลังอื่นประมาณ 200 เมตร สภาพภายนอกรกรุงรัง ปกคลุมด้วยต้นไม้ใหญ่และเถาวัลย์ต่าง ๆ อสม.ที่นำทางให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า เห็นลุงพัฒน์ครั้งสุดท้ายในงานศพคนในหมู่บ้านเมื่อ 7-8 วันก่อน ลุงพัฒน์เป็นคนในหมู่บ้าน มีอาชีพรับจ้างทั่วไป ชอบดื่มเหล้าเป็นประจำ พ่อแม่เสียชีวิตแล้ว สถานภาพสมรสโสด ก่อนหน้าที่จะมาอาศัยอยู่ในพื้นที่ป่าช้า เคยอาศัยอยู่กับครอบครัวพี่ชายที่แต่งงานมีครอบครัวแล้ว เป็นบ้านที่พ่อแม่ทิ้งไว้ให้ แต่ต่อมาพี่ชายได้ขายบ้านย้ายครอบครัวไปอยู่ที่อื่น มีลุงพัฒน์เท่านั้นที่ยังอยู่ต่อในหมู่บ้าน โดยย้ายจากบ้านเดิมที่ขายไปแล้วมาปลูกเพิงข้างป่าช้าอาศัยอยู่ บ้านที่อาศัยอยู่ปัจจุบันเป็นบ้านที่ชาวบ้านช่วยกันสร้างขึ้นโดยใช้งบประมาณของท้องถิ่นเมื่อประมาณ 2 ปีก่อน สภาพที่อยู่อาศัยทำให้พวกเรารู้สึกกลัวลึก ๆ ทำใจดีสู้เสือลงจากรถ ยืนบนถนนตะโกนเรื่องชื่อลุงพัฒน์ที่เราคาดว่าคงอยู่ในบ้านที่เปิดประตูแง้มไว้ เมื่อไม่ได้ยินเสียงตอบจึงค่อย ๆ ขยับเข้าไปใกล้บ้านมากขึ้น ใจก็คิดไปต่าง ๆ นานา ภาพชายพิการที่ค่อย ๆ พยุงตัวออกออกมาพบทีมเยี่ยมบ้าน ผมยาวยุ่งเยิง รูปร่างผอมแห้ง ใส่เสื้อผ้าสกปรกมีกลิ่นเหม็นสาบ ค่อย ๆ เปิดประตูออกมาพบ เมื่อเห็นหน้าเจ้าหน้าที่คลินิกวัณโรค ลุงพัฒน์พูดขึ้นมาทันทีว่าหมอมาตามให้ผมไปรับยาใช่ไหม คำพูดที่ทำให้พวกเรารู้สึกหดหู่ขึ้นมาโดยทันทีคือ เพื่อนคนที่เคยส่งเขาไปโรงพยาบาลวันก่อนได้เสียชีวิตแล้ว มันกินเหล้ามาก หมอบอกว่าเป็นเลือดออกในกระเพาะอาหาร มันเป็นเพื่อนคนเดียว คนสุดท้ายที่ผมมีอยู่ มันตายแล้ว และทราบอีกว่าตั้งแต่เพื่อนตายลุงพัฒน์ไม่กินยาวัณโรคเลย จากการพูดคุยจับความรู้สึกของลุงพัฒน์รู้ว่าเขารู้สึกสิ้นหวัง หมดกำลังใจ ไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อทีมงานได้ช่วยกันพูดคุยให้กำลังใจ พูดให้ลุงพัฒน์เข้าใจกระบวนการช่วยเหลือ เกือบครึ่งชั่วโมงที่พูดคุยโต้ตอบกันไปมา ลุงพัฒน์ยืนยันจะไม่กินยาอย่างเดียว ปล่อยเขาเถิด คงไม่ติดใครหรอก เขาจะไม่ไปไหนจะอยู่แต่ในบ้าน อีกไม่กี่วันเขาก็ตาย ที่เผาศพก็อยู่ใกล้ ๆ ไม่ยากหรอก พวกเราเข้าใจว่าลุงพัฒน์รู้สึกอย่างไร ทำไมถึงพูดเช่นนั้น แต่พวกเราก็ไม่หมดความอดทน ช่วยกันพูดคุยจนลุงพัฒน์ยอมที่จะรับการช่วยเหลือ ยอมที่จะกินยาต่อ ติดต่อประสานงานหน่วยงานเพื่อช่วยเหลือ ได้รับเงินช่วยเหลือจากศูนย์ช่วยเหลือคนไร้ที่พึ่งสันมหาพน อำเภอแม่แตง 2,000 บาท กลุ่มเพื่อนเชียงใหม่-ฮิโรชิมา สนับสนุน หม้อหุงข้าว พัดลม วิทยุกระจายเสียงขนาดเล็ก และได้รับเบี้ยยังชีพจากองค์กรท้องถิ่นต่อเนื่อง เดือนละ 500 บาท ร่วมกับสถานีอนามัยประจำตำบล องค์กรท้องถิ่น ทีมอสม.ช่วยกันติดตามดูแล ด้านความเป็นอยู่ ให้กำลังใจในการกินยา ลุงพัฒน์หยุดดื่มเหล้าโดยเด็ดขาด มี อสม. ในหมู่บ้านช่วย DOT ยาในช่วงระยะเข้มข้นตลอด 2 เดือน อำนวยความสะดวกในการนัดรับยาต่อนื่อง จนครบโปรแกรมการรักษา หลังจำหน่ายจากคลินิก ได้ติดตามเยี่ยมลุงพัฒน์ที่บ้านอีกครั้งแต่ไม่พบ ทราบจากอสม.ว่าลุงพัฒน์หายดีแล้ว ไม่เห็นดื่มเหล้าแล้ว ไปรับจ้างทำงานในเมืองทุกวัน จะหยุดเฉพาะวันที่มีงานในหมู่บ้านเท่านั้น จึงเขียนข้อความติดไว้ที่ประตูบ้านว่าพวกเรามาเยี่ยม เมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา ลุงพัฒน์ได้กลับมาเยี่ยมที่คลินิกวัณโรคอีกครั้ง ดูจากรูปร่าง สีหน้าท่าทางเปลี่ยนไปจากที่พบกันครั้งสุดท้ายมาก แต่งกายสะอาด ทรงผมหวีเรียบ ลองให้ลุงพัฒน์ชั่งน้ำหนักพบว่าเพิ่มขึ้นจากตอนเริ่มรักษาวัณโรคถึง 14 กิโลกรัม ลุงพัฒน์เล่าให้ฟังว่าหลังจากรักษาวัณโรคจนหายแล้ว ลุงได้ไปประกอบอาชีพรับจ้างซ่อมรองเท้าอยู่ในเมือง โดยทุกเช้าจะโดยสารรถรับจ้างประจำทางที่อยู่ในหมู่บ้านเดียวกัน ตอนเย็นก็กลับพร้อมกัน ลุงพัฒน์เล่าให้ฟังด้วยสีหน้าแววตาที่มีความสุขเปี่ยมด้วยความหวังว่า เจ้าของรถโดยสารรับจ้างเป็นเพื่อนรุ่นเดียวกัน ได้เจอกันโดยบังเอิญที่ร้านขายของชำในหมู่บ้าน เขารู้ว่าลุงเลิกเหล้าได้แล้ว จึงชวนไปเป็นลูกจ้างร้านซ่อมรองเท้าในเมือง ได้วันละ 120 บาท ร้านอยู่ใกล้คิวรถนั่นแหละ ลุงเห็นว่าเป็นการฝึกอาชีพไปในตัวจึงตกลงไปทำงาน ถึงตอนนี้ทำได้เกือบ 6 เดือนแล้ว เจ้าของร้านใจดีมาก ถ่ายทอดความรู้ ให้ทุกอย่างและพูดให้กำลังใจเสมอว่าคนเราถ้าขยันไม่เลือกงานไม่มีวันอด ตั้งแต่ไม่ดื่มเหล้ามีเงินเหลือเก็บผิดกับเมื่อก่อน ลุงพัฒน์ให้เบอร์โทรฯไว้พร้อมกับบอกว่า ตอนนี้ตนมีโทรศัพท์แล้วถ้าหมอมีรองเท้าให้ซ่อมหรือมีปัญหาเรื่องคนไข้ดื้อไม่ยอมกินยาให้โทรบอกลุงได้เลย จะมาช่วยพูดคุยให้ ยกมือไหว้ขอบคุณพวกเราที่ทำให้เขามีกำลังใจ ต่อสู้ชีวิตมาจนถึงทุกวันนี้... นี่แหละค่ะความสุขเล็ก ๆ ของหมอน้อย.... วัณโรค ส่วนใหญ่มักพบในคนด้อยโอกาส มีหลายคนถามว่าดูแลผู้ป่วยวัณโรคไม่กลัวหรือ เข้าใจนะว่าพวกเขาเหล่านั้นคิดอย่างไร คงได้แต่ยิ้ม ตอบพวกเขาว่าไม่กลัว จริง ๆ นะ ถ้าเรารู้ แล้วป้องกันด้วยแนวทางที่ถูกต้อง โอกาสติดต่อมาถึงเราน้อยมาก เรื่องของลุงพัฒน์เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่ง ที่ผ่านมามีหลายเรื่องที่ทำให้พวกเราเศร้าใจ หดหู่ หลายเรื่องที่ทำให้อิ่มเอมใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ มีอีกหลายตัวอย่าง ถ้ามีโอกาสจะทยอยเขียนมาเล่าให้ฟัง ณ วันนี้ ยังยืนยันว่าการให้บริการคลินิกวัณโรคมีความสุข เต็มใจที่จะดูแลและให้บริการผู้ป่วยวันโรค โรคติดต่อที่สังคมในปัจจุบันยังรังเกียจ จะสืบทอดเจตนารมณ์ และเป็นข้าราชการที่ดีในองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ค้นหาคัดกรองกลุ่มเสี่ยงที่มีโอกาสติดเชื้อ ค้นหาผู้ป่วยรายใหม่ให้เร็วที่สุด ขึ้นทะเบียนและดูแลพวกเขาเหล่านั้นเหมือนญาติมิตรคนหนึ่ง ให้พ้นจากความทุกข์ ได้รับการช่วยเหลือตามที่พอจะช่วยได้ ดูแลให้ได้รับยาต่อเนื่อง เพื่อให้หายขาดจากโรค ตัดวงจรการแพร่กระจายเชื้อ และลดโอกาสที่จะพบเชื้อวัณโรคดื้อยาหลายขนานที่หลายพื้นกำลังเผชิญอยู่

ทับทรวง ยอดเมือง

พยาบาลคลินิกวัณโรค http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=41 ผมได้เขียนหัวเรื่องไม่ผิดหรอกครับ ท่านผู้อ่านอาจสงสัยว่า ความเสี่ยง มันเป็นเรื่องที่ออกแง่ลบ แล้วมันจะเป็นในฝันที่ออกจะแง่บวกได้อย่างไร ก็ลองอ่านดูนะครับ เมื่อสองสามวันก่อน ได้มีการทบทวนการทำงานของคณะกรรมการความเสี่ยงกัน มีการนำข้อเสนอแนะของผู้เยี่ยมสำรวจครั้งก่อนๆมาพิจารณากัน โดยเฉพาะเรื่องที่ถูกติงไว้หลายครั้ง เช่น การจัดลำดับความเสี่ยง และแนวทางการจัดการความเสี่ยงที่เกิดขึ้น เนื่องจากยังขาดความชัดเจนและไม่มั่นใจว่าเจ้าหน้าที่จะเข้าใจและปฏิบัติได้จริงหรือไม่ ในการประชุมครั้งนี้ผมค่อนข้างมีความรู้สึกดีกว่าที่ผ่านๆมา เพราะได้พูดและมีแนวทางการปรับปรุงที่สอดคล้องกับการดำเนินการจริง การจัดลำดับความเสี่ยงใหม่ที่จะเกิดขึ้นเข้าใจง่าย ไม่ต้องอ้างอิงจากที่อื่นมากนักซึ่งคำอธิบายบางเหตุการณ์ไม่เกี่ยวกับรพ.ระดับของเราเลยแต่ก็มีในเอกสารเนื่องจากไปนำของที่อื่นมากำหนด ส่วนแนวทางการจัดการความเสี่ยงใหม่ก็สอดคล้องกับที่เราได้ปฏิบัติจริงและสามารถแก้ปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นได้หลายครั้งมาแล้ว จริงๆเราก็มีความต้องการให้มันออกมาแบบนี้อยู่แล้ว แต่ที่ผ่านๆมามันไม่ได้อย่างที่คิด ผมได้ทบทวนดูว่า บางทีมันอาจเพิ่งเกิดการตกผลึกทางปัญญา เริ่มแรกอาจต้องไปลอกเลียนแบบของเขามาก่อนโดยที่ขาดการเรียนรู้ที่เพียงพอ จนระยะเวลาหนึ่งจึงเกิดแนวทางที่เรารู้สึกร่วมกันว่า มันใช่เลย เหมือนที่มีคนเคยกล่าวถึง “กฎแห่งเมล็ดพันธุ์” ที่ว่า “เมล็ดพันธุ์ที่ดีมันมีเวลาเติบโตของมันอยู่ ถ้าได้รับการดูแลที่เหมาะสม มันจะสามารถเติบโตเป็นต้นไม้ใหญ่ตามพันธุ์ของมัน ด้วยเวลาที่มันควรจะเป็น” ที่สำคัญเราจะเลือกเมล็ดพันธุ์ที่ดีได้หรือไม่ จะปลูกเมื่อไร นำไปปลูกในดินดีหรือไม่ และได้ดูแลต้นไม้นั้นอย่างดีให้ห่างไกลจากแมลงร้ายหรือภัยต่างๆได้สม่ำเสมอหรือเปล่า
ถ้าทำได้ดังกล่าวข้างต้น พวกเราคงได้ชื่นชมกับต้นไม้ใหญ่ที่เติบโตจากเมล็ดพันธุ์ที่ปลูก ในเวลาที่พวกเราต้องการอย่างแน่นอน http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=40 หลายวันติดต่อกัน ได้มีโอกาสออกทำงานร่วมกับคุณสังวาลย์ ภิญโญ หรือป้าอี๊ด และคุณพีรพรรณ จอมใจป้อ หรือน้องแต้ม โดยออกตรวจประเมินศูนย์เด็กเล็กที่อยู่ในความดูแลขององค์กรภาครัฐ จำนวน 16 แห่ง ใช้เกณฑ์การประเมินมาตรฐานศูนย์เด็กเล็กน่าอยู่ ซึ่งประกอบด้วย 6 ด้าน ของกรมอนามัย แม้จะรู้สึกอึดอัดเพราะพึ่งย้ายมาปฏิบัติงานที่อำเภอสันกำแพงไม่ถึง 2 เดือน ไม่รู้จักพื้นที่ ไม่รู้จักชุมชน ที่สำคัญไม่เคยมีประสบการณ์ทำงานในด้านนี้มาก่อน แต่ความรู้สึกเริ่มเบาบางลง หากคิดในมุมกลับกัน เพราะนั่นถือเป็นจุดเปลี่ยนของชีวิต ให้ได้เรียนรู้ และได้ประสบการณ์ใหม่ๆ ศูนย์เด็กเล็กเปรียบเสมือนบ้านน้อยอีกหลัง ที่พ่อแม่ผู้ปกครอง คาดหวังว่าเมื่อลูกหลานเข้าไปแล้ว จะได้รับการดูแล เป็นอย่างดี แต่สิ่งหนึ่งที่หลายแห่งอาจมีความแตกต่างกันคือ โอกาสที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจะมองเห็นความสำคัญของเด็กและหยิบยื่นสิ่งดีๆให้กับพวกเขา ขอยกตัวอย่างศูนย์เด็กเล็กที่ทีมงานรู้สึกถึงความประทับใจและเชื่อมั่นว่าศูนย์เด็กเล็กเล็กแห่งนี้จะเป็นบ้านน้อยที่น่าอยู่สำหรับลูกๆหลานๆ นั่นคือศูนย์พัฒนาเด็กเล็กองค์การบริหารส่วนตำบลสันกำแพง ซึ่งเป็นศูนย์เด็กเล็กที่ตั้งอยู่ในอาคารเดียวกับองค์การบริหารส่วนตำบล จึงทำให้เด็กๆที่อยู่ในศูนย์แห่งนี้ ได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดจากผู้นำท้องถิ่นซึ่งมีส่วนสำคัญในการพัฒนาศูนย์เด็กเล็กเป็นอย่างมาก ประกอบกับศูนย์แห่งนี้ มีต้นทุนที่ดีอีกประการหนึ่งคือมีจำนวนครู 3 คนเมื่อเทียบกับเด็กซึ่งมีจำนวน 25 คน ถือว่าสัดส่วนครูต่อนักเรียนอยู่ในเกณฑ์ที่ดีมาก ครูหนึ่งในนี้เคยมีประสบการณ์ด้านการเรียนการสอนระดับปฐมวัยในศูนย์เด็กเล็กของเอกชน จึงใช้ประสบการณ์ที่มี ปรับเปลี่ยนและพัฒนาศูนย์ให้เป็นสถานที่ที่น่าเรียนรู้สำหรับเด็ก ซึ่งจะสังเกตได้จาก การจัดและตกแต่งสถานที่ได้อย่างสวยงาม เป็นระเบียบ มีการจัดกิจกรรมและริเริ่มในการออกแบบฟอร์มบันทึกกิจกรรมการทำงานด้วยตนเอง ส่วนผู้ประกอบอาหารก็เป็นบุคคลที่มีความรู้เพราะเป็นเจ้าหน้าที่ที่ทำงานอยู่ในองค์การบริหารส่วนตำบล ที่สำคัญไปกว่านั้นขณะที่ทีมงานเข้าไปติดตามการดำเนินงานของศูนย์เด็กเล็กแห่งนี้ ได้รับการต้อนรับ จากท่านนายกองค์การบริหารส่วนตำบล ปลัดตำบล และเจ้าหน้าที่ขององค์การบริหารส่วนตำบล ซึ่งให้ความสนใจ ซักถาม และรับฟังข้อเสนอแนะที่ทีมงานฯได้เข้าไปร่วมประเมินฯ โดยกล่าวกับทีมงานฯหลายครั้งว่า “ขอบคุณที่หมอมาเยี่ยม หมอมีอะไรจะแนะนำ เชิญได้” จากสายตาที่ได้พบเห็น ประกอบกับหลักฐาน และถ้อยคำของท้องถิ่น ทีมงานฯมีความมั่นใจว่า ศูนย์เด็กเล็กแห่งนี้น่าจะเป็นต้นแบบในการพัฒนาการดำเนินงานตามมาตรฐานศูนย์เด็กเล็กน่าอยู่ของอำเภอสันกำแพง บทเรียนที่ประเมินได้จากการออกตรวจประเมินศูนย์เด็กเล็กหลาย ๆ แห่ง ทำให้เห็นข้อที่เหมือนและแตกต่างของแต่ละพื้นที่ แต่ส่วนสำคัญที่น่าจะทำให้ศูนย์เด็กเล็กผ่านเกณฑ์มาตรฐานศูนย์เด็กเล็กน่าอยู่ นั่นคือ ชุมชนต้องมีส่วนร่วมในการรับรู้ วางแผน และแก้ไขปัญหา ไม่ปล่อยปัญหาให้กับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นผู้รับผิดชอบเพียงลำพัง

มณี ใจสว่าง
เจ้าพนักงานสาธารณสุข วคช. http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=39 เมื่อวันที่ 3-4 ก.พ. 53 ดิฉันได้มีโอกาสเข้าร่วมอบรม และสังเกตการณ์การเข้ากลุ่ม AA (Alcoholics Anonymous) หรือกลุ่มผู้ติดสุรานิรนาม AA เริ่มขึ้นเมื่อปี 1935 โดยนักธุรกิจชาวนิวยอร์ค กับนายแพทย์ชาวโอไฮโอ้ ทั้งสองคนนี้เคยเมามาก ชนิดที่ไม่คิดว่าจะสามารถเลิกได้แล้ว ทั้งคู่พบกันที่โบสถ์และทุกครั้งที่พบกันก็จะพูดคุยปรึกษากัน จนสามารถช่วยเหลือกันและกันให้เลิกสุราได้ ทั้งคู่จึงริเริ่มตั้งกลุ่ม AA ขึ้นครั้งแรกในอเมริกา กลุ่ม AA เป็นการรวมกลุ่มของผู้ที่ติดสุราโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ แบ่งปันประสบการณ์และดูแลช่วยเหลือกันในการแก้ไขปัญหาการดื่มสุรา ก็คล้ายกับกลุ่มช่วยเหลือกันเอง (self help group) ในผู้ป่วยเรื้อรังของไทย สมาชิกของ AA คือ ผู้ที่อยากหยุดดื่มสุรา ถ้าท่านยังไม่อยากหยุดดื่ม หรือเคยลองหยุดดื่มแล้วแต่ทนต่ออาการถอนพิษสุรา (เสี้ยน) ไม่ได้ก็อย่าเพิ่งไปเข้ากลุ่ม AA นะคะ แนะนำว่าท่านควรมารับการบำบัดรักษาในคลินิกเลิกสุราก่อน จุดที่น่าสนใจของ AA คือ เป็นกลุ่มที่เป็นอิสระจากเจ้าหน้าที่ AA จะมีผู้ที่มีประสบการณ์ในการเข้ากลุ่มทำหน้าที่เป็นแกนนำกลุ่ม เจ้าหน้าที่เพียงแต่ให้การสนับสนุน/อำนวยความสะดวกด้านสถานที่ หรืออุปกรณ์ต่าง ๆAAไม่ยุ่งเกี่ยวกับองค์กรใด ๆ ไม่ใช่ศาสนาหรือลัทธิใด ๆ AA ต้องพึ่งพาตนเอง ไม่รับเงินบริจาคจากที่อื่น เพราะไม่ต้องการให้มีการนำชื่อ AA ไปใช้ประโยชน์ในทางอื่น AA ประกอบด้วยหลักปฏิบัติ 12 ขั้นตอน การเข้ากลุ่ม AA แต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง หรืออาจจะมากกว่าขึ้นอยู่กับความสะดวกของสมาชิก เนื้อหาสาระหรือประเด็นในการประชุมก็แล้วแต่สมาชิกจะกำหนด จะมีเฉพาะขั้นตอนเปิด-ปิดการประชุมที่ต้องทำเหมือนกันทุกครั้ง เวลาประชุม สมาชิกจะพูดทีละคน และไม่พูดสวนกัน สมาชิกทุกคนจะมีโอกาสได้พูด เพียงแต่จะพูดหรือเปล่า เท่าที่สังเกตดูสมาชิกคนไทย (โดยเฉพาะคนบ้านเฮา) จะชอบฟังมากกว่าพูด ในความคิดเห็นส่วนตัวดิฉันคิดว่าการได้พูดแบ่งปันประสบการณ์หรือการพูดถึงปัญหาที่เรากำลังเผชิญอยู่น่าจะเป็นประโยชน์ต่อสมาชิกมากกว่าการมานั่งฟังเฉย ๆ ดิฉันเองก็ไม่แน่ใจเหมือนกันว่ากลุ่ม AA จะเหมาะสมกับคนไทยหรือเปล่า ? ? เพราะคนบ้านเราส่วนใหญ่ยังขาดวัฒนธรรมในการดูแลสุขภาพตนเอง ต้องพึ่งหมอ พึ่งยาตลอด ที่สุด ๆ ก็พึ่งไสยศาสตร์ ในฐานะเจ้าหน้าที่ที่ทำงานยาเสพติดก็รู้สึกหนักใจเหมือนกัน เพราะโรงพยาบาลสันกำแพงได้รับเลือก (อีกแล้ว) ให้เป็นโรงพยาบาลนำร่อง 1 ใน 4 ของโรงพยาบาลชุมชนในการจัดตั้งกลุ่ม AA มีเพื่อนร่วมชะตากรรมอีก 3 โรงพยาบาล คือ รพ.อมก๋อย รพ.สะเมิง และ รพ.จอมทอง ซึ่งทีมงานก็เลือกพื้นที่ตำบลบวกค้างเป็นพื้นที่นำร่อง ใช้สถานีอนามัยป่าตาลเป็นสถานที่นัดพบกลุ่ม เริ่มกลุ่ม 2 ครั้งแล้ว ปรากฏว่าสมาชิกมาไม่ครบ และที่สำคัญมีคนดื่มเหล้ามาร่วมกลุ่มด้วย ทำให้สมาชิกคนอื่น ๆ ไม่มีสมาธิ แกนนำกลุ่มไม่สามารถดำเนินกลุ่มต่อได้ เพราะแกนนำเราก็ไม่ค่อยมีความมั่นใจอยู่แล้ว พอเจอเหตุการณ์แบบนี้ แกนนำรีบปิดกลุ่มเลยค่ะ สรุปแล้วการเข้ากลุ่ม 2 ครั้งที่ผ่านมายังไม่เข้าสู่ 12 ขั้นตอนของ AA ก็ไม่เป็นไรค่ะ อย่างน้อยเราก็รู้ปัญหาอุปสรรค และหาแนวทางแก้ไขในการเข้ากลุ่มครั้งต่อไปที่จะมีขึ้นในวันศุกร์นี้ ลืมบอกไปว่าการประชุมกลุ่ม AA ของตำบลบวกค้างเราจัดทุกวันศุกร์ เวลา 17.00 น.เป็นต้นไป ที่สถานีอนามัยป่าตาล เจ้าหน้าที่ท่านใดสนใจก็เข้าร่วมสังเกตการณ์ได้ หรือจะพาคนใกล้ชิดที่ต้องการเลิกเหล้าไปเข้ากลุ่มได้ค่ะ ตอนนี้เราต้องการแกนนำกลุ่มที่จะจัดตั้งกลุ่มAAในโรงพยาบาล รีบสมัครด่วนนะคะ ไม่เสียค่าธรรมเนียมใด ๆ มีของแถม คือ แพคเกจทัวร์ในจังหวัด (ประชุมสัญจร) อมก๋อย สะเมิง จอมทอง และโรงพยาบาลสวนปรุง และถ้าเราสามารถขยายเครือข่ายได้ก็อาจจะมีแพคเกจทัวร์ต่างจังหวัดแถว ๆ ชายทะเลแถมให้ด้วยค่ะ ฝากประชาสัมพันธ์ต่อด้วยนะคะ

สุภาภรณ์ สมพาน
พยาบาล วคช. http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=38 ในแผนกฝากครรภ์ ของโรงพยาบาลสันกำแพง ในทุกๆเช้าวันพุธจะมีผู้รับบริการเป็นจำนวนมาก บางวันต้องเอาเก้าอี้เสริมไปถึงหน้าห้องน้ำทั้งหญิงและชาย ถ้าอยู่ชั้น4ท่านจะสังเกตุเห็น จนท.ของห้องฟัน ขึ้นไปใช้บริการสุขารมย์เป็นประจำทุกวันพุธ ในจำนวนหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการส่วนใหญ่จะเป็นต่างด้าวสัญชาติไทยใหญ่ คิดเป็น45% แล้วนะ (ผอ.ต้องส่ง จนท. วคช.ไปอบรมภาษาพม่าที่ย่างกุ้งซะแล้ว ) พูดถึงขาประจำ บางคนตั้งท้องลูกคนที่2แล้วก็มี ทำเป็นชมเราว่า หมองามขึ้นจำได้ก่อ หมะก่อเฮาก่อมาฝ่าต๊อตี่นี้ ( ใครจะไปจำได้ชื่อของหล่อนแต่ละคนเช่นชื่อนางเมล์ นามสกุล มีบุญ อีกคนก็ชื่อ เมย์ มีบุญเหมือนกันอีก หรือนางยี่หมี่ .. ไม่มีนามสกุลอีกต่างหากครั้นจะเอาชื่อสามีมาidentifile( แยกชื่อ) สามีดั้นชื่อเหมือนกันอีก จำชื่อนายจ้างไม่ได้อีก จำต้องเอาเบอร์ โทรศัพท์เป็นตัวแยก งานนี้สร้างความปวดหัวให้จนท.ได้ดีทีเดียว )แต่บางคนก็น่ารักกลัวหมอไม่ลูกค้าสร้างเครือข่ายบอกต่อๆกันไปชวนกันมาฝากท้อง แต่เขาดีอย่างนะต่างด้าวนี่มาฝากตั้งแต่ อายุครรภ์ 8 สัปดาห์ ( ผิดกับคนไทย 32 สัปดาห์ by size ..ไม่รู้ว่าท้องค่ะ มาเดี่ยวอีกต่างหากนะ ) บางคนย้ายไปอยู่ ช้างเผือก สันทราย สารภี หางดง ก็ยังอุตส่าห์มา ลองถามเล่นๆ ก็บอกว่า หมอที่นี่ใจดี ตรวจแล้วได้เห็นลูก ( คงu/s มั้ง) ได้ยินเสียงหัวใจลูกเต้นด้วย (จะลองสำรวจก่อนว่าที่อื่นมีเครื่อง sonicate หรือเปล่า ) นี่ถ้าเป็นสมัยที่แจกน้ำเต้าหู้ด้วยคงติดใจมากกว่านี้ พูดถึงการแจกน้ำเต้าหู้นี่เมื่อก่อนมีความคิดว่า เวลาวันเกิด แต่ละปีมักจะตรงกับวันทำงานเลยไม่ค่อยได้ทำบุญทำทานกับเขาเท่าไหร่ จึงปรึกษาหารือกันในฝ่ายว่าจะขอรับบริจาคเงินในfloor 3 ก่อนว่าจะบริจาคเงินตามจิตศรัทธาในเดือนเกิดของแต่ละคน จนต่อยอดไปถึง OPD. ward. จนท.สอ.ที่เห็นดีเห็นงามด้วย แต่ทำได้ ประมาณ1ปี คนทำก็เบื่อ เอ๊ยไม่ใช่แต่ มีภารกิจยุ่งเหยิงจึงไม่ได้สานต่อ ( ถ้าผอ.เห็นดีด้วยก็กระซิบผ่านหน.ฝ่ายนะคะ) เรื่องความหนักใจอีกเรื่องหนึ่งที่สร้างความขบขันกันในฝ่ายก็คือ การสอนต่างด้าวนับลูกดิ้น เพราะถือว่าการนับลูกดิ้นเป็นสิ่งที่สำคัญละเลยไม่ได้เพราะมีตัวอย่างมาแล้วขนาดคนไทย ทำงานอยู่ในรพ.ทำงานเพลินจนลืมนับ ก็คงคิดว่าลูกดิ้นอยู่ มารู้ตัวอีกที ช่วยไม่ทันแล้ว http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=37 อิ่มใดๆ โลกนี้ไม่มีเทียบเทียม..............................

เมื่อประมาณ 2 เดือนที่ผ่านมา ได้มีโอกาสช่วยงานคลินิกฝากครรภ์ ซึ่งบังเอิญวันนั้นเจ้าหน้าที่ตรวจครรภ์อยู่ไม่ครบ ดิฉันจึงได้ช่วยพี่ๆตรวจครรภ์ ซึ่งเป็นวันที่ลูกค้า (หญิงตั้งครรภ์ ดิฉันมักจะเรียกผู้รับบริการรวมทั้งญาติหรือผู้ที่มาติดต่องานทุกคนว่า .....ลูกค้า) นั่งรอตรวจประมาณ 20-30 ราย ขณะที่ดิฉันตรวจคนที่ 4 เสร็จ ได้เดินออกมาเพื่อนำข้อมูลไปให้น้องนฤมลลงข้อมูล ก็มีลูกค้าชายแต่งกายสุภาพ คนหนึ่งไม่ทราบชื่อเดินเข้ามาหา แล้วพูดว่า “ขอโทษครับ ผมขอรบกวนเวลาพี่หน่อยได้ไหมครับ” (พูดภาษากลาง) ดิฉันตกใจคิดว่า อาจถูกตำหนิหรือสอบถามข้อมูลหรือขอความช่วยเหลือบางอย่างแน่นอน จึงได้เชิญลูกค้าเข้าไปนั่งในห้องคลินิกฟ้าใส เขาได้เล่าให้ฟังว่า เมื่อเดือนที่ผ่านมาภรรยาเขามาฝากครรภ์ตามนัดที่นี่ แล้วกลับไปเล่าให้เขาฟังว่า รู้สึกถูกใจพยาบาลคนหนึ่ง ไม่ทราบชื่อ ที่ตรวจให้เดือนก่อน ที่ไม่ตำหนิเขาซักคำ ที่เขาคิดไปทำแท้ง คิดทำลายเด็ก ไม่ดูแลตัวเองและมาฝากครรภ์ช้า เนื่องจากเขายังสับสน ไม่พร้อมมีภาระมากมาย วันนี้เขาจึงขอมาโรงพยาบาลพร้อมกับภรรยา ภรรยาได้ชี้ให้เขาดู ลูกค้าคนนี้ บอกต่อว่า “วันนี้ผมตั้งใจมาเชิญพี่ไปทานอาหารเย็นที่บ้าน เพื่อขอบคุณ” ดิฉันจึงตอบว่า “ไม่เป็นไรคะ ดิฉันทำตามหน้าที่” และพูดเล่น ๆ ต่อว่า “ถ้าพยาบาลไปทานจริงจะเลี้ยงอะไร”เขาก็ตอบว่า “อะไรก็ได้ที่พี่อยากทาน” ดิฉันหลงดีใจว่าโอ้โฮขนาดนั้นเชียวหรือ” แล้วเขาก็พูดต่อว่า“พอดีบ้านผมเปิดร้านอาหารนะครับ” ดิฉันเลยต้องอ๋อ (ถึงว่าอยากทานอะไรก็ได้ แฮะ แฮะ แอบขำ) จนถึงวันนี้ดิฉันยังรู้สึก....อิ่ม...ไม่หาย ถึงแม้จะไม่ได้ไปรับประทานอาหารตามคำเชิญของลูกค้าก็ตาม เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเพียงไม่กี่นาที คำชมแค่ไม่กี่ประโยคที่ลูกค้าถ่ายทอดให้เราได้ยิน ได้รับรู้ ก็สามารถทำให้หัวใจของข้าพเจ้าดิฉันพองโต จนคับแน่นอกได้อย่างไม่รู้ตัว ดิฉันจึงมีกำลังใจในการให้บริการลูกค้าทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ไม่แบ่งแยกไม่ว่าจะเป็นใคร จะรู้จักหรือไม่ เป็นญาติหรือไม่ก็ตาม ถึงแม้เหตุการณ์จะผ่านไปแล้วดิฉันก็ยังจำไม่ได้ว่าลูกค้าคู่นี้เป็นใคร เจอที่ไหนก็คงจำหน้าไม่ได้แน่แต่ความ อิ่มใจ ที่ได้รับจากเหตุการณ์ครั้งนี้จะคงอยู่ในความทรงจำตลอดไป

พีรพรรณ จอมใจป้อ
8 กุมภาพันธ์ 2553 http://www.skph.org/modules.php?name=News&file=article&sid=32 ในโลกปัจจุบันนี้ มีคนนำเอา สมาธิ สติ ไปใช้ในการทำงานเป็นอย่างมาก ทั้งที่นำเอาไปใช้แบบตั้งใจ และเอาไปใช้แบบไม่ตั้งใจ
เช่น การกล่าวทักทายลูกค้าเวลาเดินเข้าร้านค้าที่เราพบได้จากร้านสะดวกซื้อในปัจจุบัน จริงๆแล้วได้ประโยชน์สองต่อ คือ หนึ่ง เป็นการทักทายลูกค้า สอง เป็นการเตือนให้ผู้ให้บริการได้มีสติกับการให้บริการลูกค้าไม่ใช่ทำงานอื่นจนเพลินไป นอกจากนี้ในการออกแบบอุปกรณ์ที่ต้องใช้ความเร็วสูงก็ต้องออกแบบที่ให้คนได้มีสติและมีโอกาสควบคุมได้เองมากกว่าจะให้ระบบอัตโนมัติทำงานซะหมด ไม่ว่าจะเป็นรถแข่งหรือเครื่องบินรบก็ตาม